In het kader van een afstudeerstage voor de studie Sociale Geografie aan de UVA, is door Fleur van der Pijl onderzoek gedaan naar de stand van zaken en het functioneren van binnenstadsmanagement in Nederland. Dit onderzoek vond plaats in opdracht van BRO.

Sinds de introductie van binnenstadsmanagement in Nederland begin jaren negentig, zijn steeds meer gemeenten overtuigd geraakt van het belang van een goed georganiseerde publiek private samenwerking. Binnenstadsmanagement is zo'n samenwerkingsvorm. Onder binnenstadsmanagement wordt verstaan: een structureel samenwerkingsverband waarin publieke en private partijen van een binnenstad deelnemen, en dat als doel heeft de kwaliteit van een binnenstad te beheren of te verbeteren.

Er is de laatste jaren een aantal termen in omloop die voor verwarring zorgen, doordat er een duidelijke overlap is met binnenstadsmanagement. Dit zijn termen als citymarketing, winkelbinnenstadsmanagement en binnenstadsmanagement. BRO heeft een aantal kenmerken opgesteld waaraan de samenwerkingsvorm moet voldoen wil er ook werkelijk sprake zijn van binnenstadsmanagement. Dit zijn:

• samenwerking moet centraal staan;
• het moet een onafhankelijk orgaan zijn, geen belangenbehartiger;
• het moet om een structurele aanpak gaan;
• het moet om een integrale aanpak gaan;
• het moet draaien om beleid én uitvoering;
• accent moet liggen op het economisch functioneren (en leefbaarheid).

In 1995 heeft er voor het laatst een inventarisatie plaatsgevonden naar de stand van zaken van binnenstadsmanagement in Nederland. De vooronderstelling was dat er inmiddels een hoop veranderd zou zijn, niet alleen wat betreft het aantal gemeenten met binnenstadsmanagement, maar ook wat betreft de organisatie ervan. De meerwaarde van dit onderzoek is dan ook een actuele kijk te krijgen in de Nederlandse situatie, en inzicht te krijgen in waar het binnenstadsmanagement nu staat.

Binnenstadsmanagement blijkt een actueel onderwerp en op de agenda van een groot aantal gemeenten te staan. In 1995 waren er 22 gemeenten die met binnenstadsmanagement werkten. In de jaren erna is daar een aantal van gesneuveld (tien), door een te vrijblijvende aanpak en een gebrek aan concrete resultaten. Na een periode waarin het binnenstadsmanagement in een kleine dip heeft gezeten, is binnenstadsmanagement aan een duidelijke revival bezig. Met de komst van de Vijfde Nota wordt het voor gemeenten steeds belangrijker om zich goed te profileren, om zo het economisch functioneren van de gemeenten op peil te houden of te verbeteren. Samenwerking tussen de verschillende binnenstadspartijen wordt als onontbeerlijk gezien.

Op dit moment zijn er 47 binnenstadsmanagement organisaties actief in Nederland en hebben nog 19 gemeenten binnenstadsmanagement in de startblokken staan. Duidelijk is dat er een professionalisering van het binnenstadsmanagement heeft plaatsgevonden. Zo is 47% van de binnenstadsmanagement-organisaties georganiseerd door middel van een stichting, 23% door een convenant en 30% door regulier overleg.

Een lastig punt binnen het binnenstadsmanagement blijft structurele financiering. Er wordt vanuit gegaan dat het wenselijk is dat publieke en private partijen beiden 50% van de financiering inbrengen. In de praktijk blijkt dat vaak nog niet haalbaar. Op dit moment is het gemiddelde budget dat voor binnenstadsmanagement beschikbaar is ongeveer ¦ 150.000,- op jaarbasis. Daarvan wordt ongeveer ¦ 90.000 door de gemeente gefinancierd. Naast financiële middelen leveren verschillende partijen ook hun bijdrage door het aanbrengen van middelen en het beschikbaar stellen van mankracht.